Το πλεονέκτημα των κινεζικών ηλεκτρικών αυτοκινήτων ξεκινά πολύ πριν φτάσουν στις εκθέσεις. Βρίσκεται στον χρόνο εξέλιξης, στην οργάνωση της παραγωγής και στην εφοδιαστική αλυσίδα, διαμορφώνοντας μια διαφορά κόστους που οι ευρωπαϊκοί εισαγωγικοί δασμοί δεν μπορούν από μόνοι τους να εξαλείψουν.
Η διαφορά αυτή υπολογίζεται σε περίπου δηλαδή 9.500 ευρώ ανά ηλεκτρικό αυτοκίνητο, στην ανάλυση της AlixPartners που παρουσιάστηκε με αφορμή το Σαλόνι Αυτοκινήτου του Παρισιού. Αφορά το κόστος κατασκευής και δεν μεταφράζεται υποχρεωτικά σε αντίστοιχη απόσταση στις τιμές λιανικής. Δίνει όμως στους Κινέζους κατασκευαστές μεγαλύτερα περιθώρια να διαμορφώνουν τις τιμές τους και να απορροφούν πρόσθετες επιβαρύνσεις.
Η κινεζική παρουσία στην έκθεση ήταν διπλάσια σε σχέση με το 2024, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες αντιμετωπίζουν σημαντική πίεση στην κερδοφορία τους. Το περιθώριο EBITDA, δηλαδή τα κέρδη πριν από τόκους, φόρους και αποσβέσεις ως ποσοστό των εσόδων, υποχώρησε από 13,2% το 2021 σε μόλις 6,9% το 2025.
Η πτώση περιορίζει τις δυνατότητες χρηματοδότησης νέων επενδύσεων, την ώρα που απαιτούνται μεγάλα ποσά για πλατφόρμες, μπαταρίες και λογισμικό. Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές εταιρείες καλούνται να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσουν τα αυτοκίνητά τους.
Ένας παραδοσιακός ευρωπαίος κατασκευαστής μπορεί να χρειαστεί έως και 60 μήνες για ένα νέο μοντέλο. Στην Κίνα, ο αντίστοιχος χρόνος περιορίζεται περίπου στους 24 μήνες. Η απόσταση ανάμεσα στα 5 και στα 2 χρόνια έχει ιδιαίτερη σημασία για τα ηλεκτρικά, στα οποία οι τεχνολογικές αλλαγές είναι γρήγορες και επηρεάζουν τόσο τις δυνατότητες όσο και το κόστος.
Η διαφορετική ταχύτητα αποτυπώνεται και στη σύνθεση των πωλήσεων. Στις ευρωπαϊκές εταιρείες, τα μοντέλα που παρουσιάστηκαν την τελευταία τριετία αντιπροσωπεύουν κατά μέσο όρο λιγότερο από το ένα τρίτο των πωλήσεών τους. Στις κινεζικές, το αντίστοιχο ποσοστό κυμαίνεται από 76% έως 100%.
Έτσι, οι κινεζικές μάρκες ανανεώνουν ταχύτερα την γκάμα τους, ενσωματώνουν πιο άμεσα νέες τεχνολογίες και προσαρμόζονται πιο γρήγορα στις απαιτήσεις των αγοραστών. Η ανάλυση εκτιμά ότι μέσα σε λίγα χρόνια απέσπασαν το 10% του όγκου πωλήσεων των δυτικών κατασκευαστών, εντείνοντας την πίεση σε τιμές και εξοπλισμό.
Ένα ακόμη κρίσιμο πεδίο είναι οι μπαταρίες. Η δημιουργία ευρωπαϊκών εργοστασίων δεν συνεπάγεται αυτόματα ανεξαρτησία από την Ασία, καθώς η εξάρτηση εκτείνεται στα υλικά και στην επεξεργασία τους. Περίπου το 80% της παγκόσμιας δυναμικότητας παραγωγής υλικών καθόδου και επεξεργασίας πρώτων υλών κατάλληλων για μπαταρίες βρίσκεται εκτός Ευρώπης.
Επομένως, οι επενδύσεις στη συναρμολόγηση μπαταριών καλύπτουν μόνο ένα μέρος του προβλήματος. Η μείωση του κόστους προϋποθέτει ανάπτυξη ολόκληρης της αλυσίδας, από την επεξεργασία των πρώτων υλών μέχρι την παραγωγή των στοιχείων τους.
Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη διαθέτει εργοστάσια αυτοκινήτων που λειτουργούν αρκετά κάτω από τις δυνατότητές τους. Σε 15 μονάδες συναρμολόγησης η αξιοποίηση της παραγωγικής δυναμικότητας είναι μικρότερη από 60%. Οι εγκαταστάσεις αυτές έχουν συνολική δυνατότητα κατασκευής περίπου 2,5 εκατομμυρίων αυτοκινήτων τον χρόνο.
Η χαμηλή αξιοποίησή τους επιβαρύνει το κόστος ανά αυτοκίνητο, ενώ μπορεί να τις καταστήσει ενδιαφέρουσες για κινεζικές εταιρείες που επιδιώκουν παραγωγική παρουσία στην Ευρώπη. Η ίδια υποδομή που σήμερα αποτελεί βάρος για έναν ευρωπαϊκό όμιλο ενδέχεται να διευκολύνει την εγκατάσταση ενός νέου ανταγωνιστή.
Οι προτάσεις αναδιάρθρωσης περιλαμβάνουν συγχωνεύσεις, κλείσιμο ή αλλαγή χρήσης εργοστασίων, πιο χαμηλό βιομηχανικό ενεργειακό κόστος και πιο σταθερότε κανονιστικό πλαίσιο. Παράλληλα, η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης προβάλλει ως ένα από τα μέσα επιτάχυνσης της εξέλιξης, με στόχο τα νέα μοντέλα να ολοκληρώνονται μέσα σε δύο χρόνια.
Οι πρόσθετοι δασμοί μπορούν να περιορίσουν μέρος του κινεζικού πλεονεκτήματος στην ευρωπαϊκή αγορά. Δεν μειώνουν, όμως, τον χρόνο εξέλιξης ενός ευρωπαϊκού αυτοκινήτου, το ενεργειακό κόστος ή την εξάρτηση από εισαγόμενα υλικά. Για τους Ευρωπαίους κατασκευαστές, η ουσιαστική απάντηση θα κριθεί στην ικανότητά τους να εξελίσσουν και να παράγουν ανταγωνιστικά μοντέλα γρηγορότερα και με μικρότερο κόστος.
